Transepidermalna utrata wody, w skrócie TEWL, to jeden z tych terminów, które brzmią bardzo technicznie, a jednocześnie opisują coś, co każdy zna z własnego doświadczenia, uczucie ściągniętej, przesuszonej skóry pod koniec dnia. Warto rozumieć ten mechanizm, bo to on stoi za tym, dlaczego niektóre kosmetyki faktycznie nawilżają na dłużej, a inne dają tylko chwilową ulgę.
Co to dokładnie jest
Skóra nieustannie traci wodę poprzez naskórek, w procesie dyfuzji przez jego kolejne warstwy, aż do odparowania z powierzchni. To zjawisko całkowicie naturalne i niezbędne, ale jego tempo jest ważnym wskaźnikiem kondycji bariery ochronnej skóry. Im wyższy wskaźnik transepidermalnej utraty wody, tym słabsza, bardziej przepuszczalna bariera, co objawia się suchością, szorstkością, a czasem podrażnieniami i większą wrażliwością na czynniki zewnętrzne.
Co osłabia barierę i podnosi TEWL
Kilka czynników regularnie podnosi transepidermalną utratę wody: nadmierne mycie gorącą wodą, agresywne, pieniące się środki myjące, niska wilgotność powietrza, zwłaszcza zimą przy ogrzewaniu, oraz naturalny proces starzenia się skóry, o którym pisaliśmy przy okazji spadającego z wiekiem poziomu skwalenu. Wszystkie te czynniki osłabiają uporządkowaną strukturę lipidów w naskórku, przez co woda swobodniej przenika na zewnątrz.
Jak emolienty i oleje ograniczają TEWL
Kosmetyki zawierające tłuszcze, takie jak oliwa z oliwek, działają na dwa uzupełniające się sposoby. Jako emolienty wygładzają i zmiękczają naskórek, wypełniając mikroszczeliny między komórkami. Jako składniki częściowo okluzyjne tworzą na powierzchni skóry cienką warstwę, ograniczającą tempo odparowywania wody, dając barierze czas na naturalną regenerację. To właśnie dlatego dobry krem czy olejek nawilżający potrafi realnie obniżyć transepidermalną utratę wody u osoby dorosłej, z w pełni ukształtowaną barierą skórną.
Ważny wyjątek, o którym warto pamiętać
W artykule o mitach i faktach dotyczących oliwy na skórę pisaliśmy o badaniu, które wykazało, że stosowanie oliwy z oliwek na skórę niemowląt paradoksalnie zwiększało transepidermalną utratę wody, zamiast ją ograniczać. Nie ma tu sprzeczności z tym, co piszemy powyżej, tylko istotny niuans: dojrzała skóra dorosłego ma w pełni ukształtowaną, uporządkowaną strukturę lipidową, do której kwas oleinowy z oliwy dobrze pasuje jako uzupełnienie. Skóra niemowląt wciąż się dopiero kształtuje, a jej struktura lipidowa jest inna, przez co ten sam składnik może działać odmiennie. To dobry przykład na to, że działanie kosmetyku zawsze warto rozpatrywać w kontekście konkretnego typu skóry, a nie ogólnie.
Podsumowanie
Transepidermalna utrata wody to kluczowy, mierzalny wskaźnik kondycji bariery skórnej, a jej ograniczenie to jeden z głównych celów każdego dobrego kremu czy olejku nawilżającego. U dorosłych, ze zdrową, w pełni ukształtowaną skórą, oliwa z oliwek dobrze sprawdza się w tej roli, tworząc warstwę spowalniającą odparowywanie wody i dając skórze czas na regenerację, choć, jak zawsze, warto pamiętać, że ten sam mechanizm może działać inaczej w innych warunkach czy na innym typie skóry.
